پروفسور دکتر شجاعالدین شفا
شجاعالدین شفا
شجاعالدین شفا (زادة ۱۲۹۷ ه. ش در قم - درگذشتة ۱۳۸۹ ه. ش در پاریس)، ادیب، نویسنده، پژوهشگر و مترجم سرشناس ایرانی بود که قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷، سمت های فرهنگی مختلفی از جمله ریاست کتابخانه ملی پهلوی را بر عهده داشت. اکثر آثار انتشار یافته شجاع الدین شفا در سه دهه آخر زندگیش رو به سوی تاریخ اسلام دارد.
زندگینامه
شجاعالدین شفا در سال 1297 خورشیدی در قم به دنیا آمد. او تحصیلات خود را تا پایان دبیرستان در قم به انجام رساند، برای تحصیلات دانشگاهی به تهران رفت و پس از فارغالتحصیلی در رشته ادبیات فارسی، تحصیلاتش را در در بیروت و فرانسه ادامه داد.
فعالیت های فرهنگی
در طول دوران فعالیت فرهنگی شجاع الدین شفا، وی، کارهای بسیاری در زمینه تاریخ و ادبیات ایران انجام داد. او در معرفی ادبیات جهان به فارسی زبانان و فرهنگ ایران به جهانیان، فعالیت مؤثری داشته است. پس از آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال فرانسه و سپس ایران، به کشورش بازگشت و به عنوان مترجم در رادیو استخدام شد، همزمان فعالیت سیاسی را نیز آغاز کرد و از بنیان گذاران حزبی شد به نام میهن پرستان، با روزنامه ای به همین نام که سرمقاله هایش را شجاعالدین شفا می نوشت. تا سال 1357، حدود شصت عنوان ترجمه و تألیف از شجاعالدین شفا به چاپ رسید. وی مترجم کتاب سه جلدی کمدی الهی شاهکار ادبیات ایتالیایی، اثر دانته آلیگیری به زبان فارسی است. همچنین آثاری از گوته (دیوان شرقی و غربی) و آندره ژید و شاعران رمانتیک فرانسه مانند لامارتین و شاتوبریان را نیز به فارسی درآورده است.
شفا در سال ۱۳۵۲ مأمور ساخت «کتابخانه ملی پهلوی» در قلب تهران می شود. این کتابخانه بنا بود ظرف ده سال به بهره برداری برسد و در همان ابتدا، ششصد هزار عنوان کتاب و بیش از ۲۵ هزار عنوان نشریه را در خود جای دهد. سمینارها و جلسه های متعددی برای طرح ریزی کتابخانه برگزار شد، مشاوران فراوانی از سراسر جهان برای کتابخانه استخدام شدند، مسابقه ای جهانی برای انتخاب معمار کتابخانه برپا شد که بیش از سه هزار شرکت کننده داشت و یک شرکت آلمانی در آن برنده شد اما کلنگ کتابخانه هیچگاه به زمین زده نشد.
وی قبل از انقلاب سال 1357، عهده دار سمت های علمی فرهنگی مختلفی بود؛ از جمله مدتی دبیرکل شورای فرهنگی سلطنتی بود و همچنین ریاست کتابخانه ملی پهلوی را بر عهده داشت که بعد از کتابخانه مجلس شورای ملی بزرگ ترین کتابخانه کشور به شمار می رفت.
وی دارای درجة دکترا در رشته ادبیات تطبیقی از فرانسه بود و پس از از انقلاب سال 1357 تا آخر عمر در فرانسه زندگی کرد. این نویسندة ایرانی در روز ۲۷ فروردین ۱۳۸۹ خورشیدی درگذشت.
فعالیت های سیاسی
بجز مدت کوتاهی فعالیت سیاسی، شفا بیشتر عمر خود را صرف فعالیت های فرهنگی نمود. وی مدتی رایزن فرهنگی محمدرضا شاه پهلوی بود و برخی نطق های او را تهیه می کرد. ایده برگزاری جشن های دو هزار و پانصدسالة شاهنشاهی. او نقش مهمی در سیاستگذاری های فرهنگی شاه ایفا کرد، به ویژه در سیاست های ملی گرایانه شاهنشاهی و اندیشه بزرگداشت و احیای «عظمت» ایران باستان و نکوهش آثار فرهنگ اسلامی و حملة اعراب به ایران. شجاعالدین شفا نویسنده سخنرانی های مهم شاه شد. ایده تغییر تقویم ایران از هجری خورشیدی به شاهنشاهی نیز به شجاعالدین شفا نسبت داده می شود. واپسین سال های خدمت شجاعالدین شفا به دربار شاهنشاهی، متمرکز بر برپایی کتابخانه ای عظیم شد که به دستور محمدرضا شاه، بنا بود ایران را به کتاب خانه های مهم جهان پیوند دهد و الگویی برای دیگر کشورها شود. همچنین بعضی از منابع از دست داشتن او در نگارش کتاب به سوی تمدن بزرگ حکایت دارند.
سمتهای اداری
- معاون فرهنگی دربار شاهنشاهی
- سفیر بین المللی ایران در امور فرهنگی
- رئیس کتاب خانه ملی پهلوی
- دبیر کل شورای فرهنگی سلطنتی
- دبیر کل انجمن بینالمللی ایران شناسان
سمتهای افتخاری
- دکتر افتخاری ادبیات دانشکده رم
- دکتر افتخاری تاریخ دانشگاه مسکو
- عضو وابسته آکادمی سلطنتی تاریخ اسپانیا
- عضو وابسته آکادمی هامر پورگشتال اتریش
جوایز
- جایزه بینالمللی سال 1971 فلورانس
- جایزه سلطنتی بهترین کتاب سال های 1335 و 1350
آثار تالیف و ترجمه
ترجمه ها:
- «کمدی الهی» دانته در سه جلد با عنوان «دوزخ، برزخ و بهشت»
- «بهشت گمشده» میلتون
- «دیوان شرقی» گوته
- «نغمه های شاعرانه» لامارتین
- «آندره ژید»
تالیفات:
- انتشار فرهنگنامه ۲۱ جلدی ایران با نام «فرهنگنامه جهان ایرانشناسی».
- دایره المعارف روابط فرهنگی ایران با کشورهای جهان از آغاز تا امروز
- تولدی دیگر (در نقد ادیان به خصوص تاریخ اسلام از صدر آن تا امروز)،
- پس از 1400 سال (درباره تاریخ هزار و چهار صد ساله ایران پس از اسلام)،
- از کلینی تا خمینی
- در پیکار اهریمن
- جنایت و مکافات (نخستین انقلاب سیاه تاریخ جهان)
- تولدی دیگر پنج نقد بر تولدی دیگر.
آخرین کتاب وی که بنام « حقوق بشر، قانون بیضه و بمب اتمی » در سال 2007 منتشر گردیده است.
|
نویسنده: 