حکومت ملی آذربایجان
آذربایجان میللی حکومتی

حکومت ملی آذربایجان
آذربایجان میللی حکومتی

حکومت خودمختار آذربایجان، که با نام حکومت ملی آذربایجان (به ترکی آذربایجانی: آذربایجان میللی حکومتی) نیز شناخته می ‌شود، یک حکومت مورد پشتیبانی شوروی بود که در سال ‌های ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ در منطقة آذربایجان ایران به پایتختی تبریز توسط فرقة دمکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه وری تشکیل شد. ماجرای تأسیس و نابودی این حکومت به بحران ایران که یکی از سرآغازهای جنگ سرد بود معروف است.

حمایت شوروی از ایجاد این دولت، در چهارچوب یک پروژة دقیق برنامه‌ریزی‌ شده از سوی شوروی برای اشغال و جدا کردن شمال غربی ایران و ضمیمه کردن آن به شوروی انجام شد. فشارهای شوروی تنها عامل ایجاد جنبش آذربایجان نبود بلکه آذریها ضمن برخورداری از پشتیبانی شوروی، تا حدی به تمرکز برقرار شده در عهد رضاشاه و بی کفایتی، فساد در دولت مرکزی و تبعیض نسبت به این استان واکنش نشان می ‌دادند. در نتیجه، پس از اشغال توسط شوروی در ۱۹۴۱ دغدغه ‌ای برای هویت در گروههای اجتماعی آذریها برایشان منطقی به نظر می‌ رسید.

شوروی ‌ها برای انجام پروژه خود در سال ۱۹۴۴ محمد پیشه‌وری را به عنوان رهبر یک حکومت محلی برگزیدند و برای او شاخه‌ ای از حزب توده ترتیب دادند که حزب دموکراتیک آذربایجان نامیده ‌شد.

 در اوت سال ۱۹۴۱ دول شوروی و انگلیس به بهانه تأمین مایحتاج ارتش شوروی ایران را اشغال کردند و رضاشاه را نیز به تبعید فرستادند. ارتش شوروی در آن زمان به طور کامل از حکومت پیشه ‌وری حمایت کرده و حتی مانع از جابه‌ جایی ارتش ایران می ‌شدند. مدت کمی پس از خروج ارتش شوروی با حرکت ارتش به سمت تبریز در دسامبر ۱۹۴۶، کابینه حکومت به شوروی متواری شد.

سعیدی محرم